استاد دانشگاه و عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران گفت: سازوکار مالی اروپا نمی تواند تحریم های آمریکا را دور بزند و یا مراودات تجاری ایران را در حوزه های مختلف گسترش دهد بلکه تنها به کشورهای اروپایی برای خرید نفت از ایران بدون پرداخت پول کمک می کند و این پول به صورت غذا و دارو وارد ایران خواهد شد.

بابک اسماعیلی در گفت وگو با خبرنگار رسالت با ارائه تحلیلی از کانال ویژه تجارت اروپا و ایران اظهار کرد: حدود ۹ماه از صحبت های طرف اروپایی برای راه اندازی سازوکاری به منظور تراکنش های مربوط به نفت و فرآورده های نفتی می گذرد و پیشنهادی که این سه کشور اروپایی یعنی آلمان، فرانسه و انگلیس تحت عنوان ابزار تبادلات تجاری اعلام کردند، دارای موارد لازم نیست و ۹شرطی هم که گنجانده شده، مشکلاتی را برای ایران به وجود می آورد. وی ادامه داد: قرار بود سازوکار SPV تراکنش های مربوط به نفت و فرآورده های نفتی و طلا و فلزات گران بها و خودروسازی را تسهیل کند، اما این سازوکاری که درحال حاضر مطرح شده و بیانیه طرف های اروپایی و پیش شرط هایی که گذاشته اند حاوی چند موضوع بسیار قابل اهمیت است یک اینکه قطعا به هیچ عنوان ایران از لیست سیاه FATF خارج نمی شود و ما تجربه آن را برای کره شمالی هم داشتیم و نکته مهم دیگری که باید برای آن برنامه ریزی جامعی انجام داد این است که SPV یک شرکت در اروپاست به نام INSTEX و با سرمایه سه هزار یورو به ثبت رسیده و اعضای هیئت مدیره آن انگلیسی، آلمانی و فرانسوی هستند، ماهیت شرکتی بودن SPV یکی از مواردی است که برنامه ریزی شده تا اشکالی در معرض تحریم های ثانویه آمریکا بوجود نیاید.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: باتوجه به اینکه اروپایی ها اعلام کرده اند SPV تحت بالاترین استانداردها و قوانین مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم باید فعالیت کند، از ایران خواسته شده FATF را به طورکامل رعایت کند. این موضوع مشکلات بسیاری را برای کشور ما می تواند بوجود بیاورد و اگر بخواهیم به صورت موردی به آن بپردازیم، باید این موارد را ذکر کنیم اینکه براساس آخرین گزارشی که گروه ویژه اقدام مالی درباره کشورمان اعلام کرده، برای خروج از لیست سیاه لازم است ۹ اقدام از سوی کشور ما صورت بگیرد که تصویب پالرمو و CFT ازجمله آنها است.

اسماعیلی ادامه داد: بی تردید به دلیل اختلاف بنیادینی که میان مبانی ما با بانیان ایجاد این کنوانسیون وجود دارد، قطعا این موارد مرتفع نمی شود و از سوی دیگر FATF رژیم صهیونیستی را به عضویت دائم این گروه پذیرفته و به این ترتیب رژیم اسراییل هم به عنوان سی و هشتمین عضو گروه ویژه اقدام مالی درآمده و عربستان سعودی هم طی دوره های آتی از شانس خیلی بالایی برای عضویت دائم برخوردار است. ضمن اینکه درحال حاضر به عنوان عضو ناظر در این گروه حضور دارد، لذا مخالفین کشور ما در این گروه ها حاضر هستند.

عضو پیوسته انجمن اقتصاددانان ایران بیان کرد: از آن جایی که اتخاذ این تصمیمات در این نهاد به صورت اجماعی هست می توانیم بگوییم جمهوری اسلامی ایران حتی اگر تمام موارد FATF راهم به طورکامل پیاده کند از این لیست سیاه خارج نمی شود. این درواقع یکی از مواردی است که وجود دارد و وضعیتی هم که اعلام کردند مبنی بر اینکه حتما باید ایران اصولFATF را به طورکامل رعایت کند تا این سازوکار مالی شکل بگیرد، گویای همین مطلب است. بنابراین باید از این ذوق زدگی که متاسفانه ما شاهد آن هستیم جلوگیری شود. نکته دیگری که وجود دارد این است که رهبر انقلاب در خردادماه۹۷ بعد از نقض علنی برجام توسط آمریکا چند شرط را مطرح کردند، اما متاسفانه در مذاکراتی که صورت گرفته هیچ کدام از شروط مقام معظم رهبری مورد توجه قرار نگرفته است.

وی تاکید کرد: سال گذشته آمریکا بارها برجام را نقض و درواقع قطعنامه ۲۲۳۱ عملا نقض شد و باید طبق نظر مقام معظم رهبری اروپا قطعنامه ای علیه نقض آمریکا صادر می کرد. موضوع بعدی این است که ما بارها اعلام کرده ایم بحث موشکی و قدرت موشکی و مسائل منطقه ای اصلا قابل مذاکره نیست، اما متاسفانه صحبت هایی که از مذاکرات ایران با طرف اروپایی به بیرون درز کرده، نشان می دهد این موضوع درحال مذاکره است.

اسماعیلی بیان کرد: موضوع دیگری هم که مقام معظم رهبری اشاره کرده بودند این است که اروپا باید با هرگونه تحریم جمهوری اسلامی مقابله کرده و دربرابر تحریم های آمریکا بایستد، اما از این ۲۸ کشور فقط سه کشور این موضوع را به صورت ناقص مطرح کرده اند و این جای سوال دارد. بحث فروش نفت خام ایران هم در اینجا وجود دارد و اروپا باید تضمین بدهد و مورد آخرهم تضمین بانک های اروپا برای تجارت با ایران است، اما شاهد هستیم که هیچ کدام از این موارد اتفاق نیفتاده و فقط کانال مالی برای اجرای سیاست نفت در برابر غذا و دارو ایجاد شده حال آنکه در این چندسالی که تحریم بوده ایم، به طور طبیعی مسیر خود را طی کرده ایم.

دبیر کارگروه تعامل با دستگاههای اقتصادی دولت در مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: ما اگر نگاهی به آمار تجارت ایران در چندماه اخیر داشته باشیم، مشاهده می کنیم که پیش از راه اندازی این کانال و حتی پیش از خروج آمریکا از برجام، ازطرف بسیاری کشورها از جمله انگلستان همین مواد غذایی یعنی نفت و دارو وارد شده است. ما باید ببینیم هدف چیست؟ این ها به دنبال گرفتار کردن ایران در موضوعی به نام FATF هستند که تبعات بسیار بدتری دارد. آژانس بین المللی انرژی اتمی بارها اعلام کرده ایران به برجام پایبند بوده و این موضوع بهانه را ازطرف اروپایی برای اعمال تحریم های جدید از طریق ابزار شورای امنیت گرفته است. اما موضوع FATF می تواند این مسئله یا امتیاز را دوباره به شورای امنیت بازگرداند و با اعمال تحریم های سخت گیرانه ایران را وادار کنند پیرامون برخی سیاست های منطقه ای خود تغییراتی ایجاد کند.

به گفته وی این سازوکار مالی عملا نمی تواند تحریم های آمریکا را دور بزند و یا مراودات تجاری ایران را در حوزه های مختلف گسترش دهد و تنها به کشورهای اروپایی برای خرید نفت از ایران بدون پرداخت پول کمک می کند و این پول به صورت غذا و دارو وارد ایران خواهد شد، لذا این موضوع می تواند ایران را درآینده دچار مشکل کند.

^[1]